Een ICT Strategie voor de Nationale Politie heeft ver-beelding nodig

[albert kuiper]

Er is al veel over de Nationale Politie geschreven. Maar hoe ziet de toekomstige ICT voorziening, de nationale informatie en communicatie voorziening die de nieuwe visie ondersteunt, eruit? Krijgt de Nationale Politie een Nationaal Platform?

De geschetste contouren in het Ontwerpplan Nationale Politie tonen een beeld dat overduidelijk is gebaseerd op de bestaande ICT. Waarom ook niet? Beperkte budgetten en een kleine horizon nopen tot een dergelijke opzet. Het ‘doormodderen’ (‘muddling through’, de beleidsoptie geformuleerd door Lindblom) is in veel gevallen effectief.

 

Maar toch zou ik een alternatieve optie willen neerzetten, een uitdagende visie (contending theory) met het oogmerk een innovatie, een vernieuwing in het denken over ICT, mogelijk te maken.

 

Innovatie (dingen anders doen) begint met het gebruik van een ander wereldbeeld, je gebruikt een ander ‘frame’. De marketing manager verrast de concurrentie en verblijdt klant met innovaties. Innovaties lukken alleen door een doorbraak in het denken, op alle niveaus van de organisatie. Het is dus niet een geïsoleerd idee (wat dan gauw een gimmick wordt) maar het moet zorgvuldig worden uitgerold in het bedrijf: met de vernieuwing van het product of de dienst moet het ook in gang worden gezet in de organisatie: verandering van processen, systemen, opleidingen, de kennisbank et cetera. Innoveren is dus vooral implementeren. Het plan van de Nationale Politie bevat verschillende vernieuwingen doordat er nieuwe besturings- en verantwoordingslijnen komen; elementen als IGP (informatiegestuurde politie) worden verankerd en bestuurbaar gemaakt. Er is zelfs een nieuwe missie. Het totale raamwerk leidt tot een behoorlijke transformatie van de politie die niet louter kan worden afgedaan als een Haagse overname van de leiding.

 

De strategische visie is uitgebreid  vastgelegd in een tiental strategische thema’s  voor de operatie en een viertal voor de bedrijfsvoering.

Operatie

1. Robuuste basisteams met professionaliteit en contextgerichtheid als kernwoorden

2. Eén concept dienstverlening naar de burger: één herkenbaar gezicht naar buiten, landelijk

3. Slagkracht in de opsporing vergroten, ook met een betere keten aansturing

4. Allianties aangaan met partners, met vaste werkafspraken in de veiligheidsregio

5. Collectieve aanpak van High Impact Crime en ondermijning op national niveau

6. Op- en afschalen – door vooraf organiseren

7. Uitbouwen van de heterdaadkracht door een solide informative positie uit te nutten

8. Briefing en debriefing, het evalueren in inbedden van leermomenten

9. Versterken van de interventiekracht op de fysieke en virtuele infrastructuur

Bedrijfsvoering

10. Internationalisering

11. Bedrijfsvoering als professionele dienstverlener (ook een element van een andere missie)

12. Goed werkgever- en werknemerschap met greep op HRM, opleidingen, afspraken

13. Kostenbewustzijn en efficiëntie met een doorwrocht samenstel van doelen, budgetten en uitnutting

14. Bedrijfsvoering in control, met transparantie net als bij een bedrijf

 

De gehanteerde ontwerpprincipes voor de Nationale Politie zijn geen verrassing:

• de politie is één organisatie, er is een gestandaardiseerde politie met gestandaardiseerde processen en kwaliteitscriteria, er zijn beperkingen
• maar toch is er professionele ruimte voor de diender – er zijn vrijheidsgraden
• er is één informatiepositie (ter vergroting van heterdaadkracht) door de hele organisatie
• heldere sturingslijnen - en dus verantwoording, rapportage en inzicht
• tactische opsporing, expertise/specialisme en intelligence zijn gekoppeld
• basisteams vormen de operationele kern met daarnaast clusters van expertise en specialisatie
• bedrijfsvoering staat centraal waarbij doelen en effectuering helder worden, de bestuurbaarheid en verantwoording verscherpt.

Ik accentueer hier extra en vul enkele logische gaten in,  zo benadruk ik de tegenhanger van de het geven van beleidskaders: verantwoording. Hiervoor is een volwassen command and controlstructuur nodig. Voor de control is een heldere, snelle en eenduidige rapportage op effectuering nodig. Elk rapport moet gebaseerd zijn op dezelfde gegevens, en in de tijd consistent zijn. Een manager is pas in control als de gegevens juist, tijdig en betrouwbaar zijn.

 

De afgeleide ICT taakstelling uit het nationale plan is wat mager:

• De totstandkoming van één gemeenschappelijke informatiehuishouding die het Informatie Gestuurd Politiewerk (IGP) versterkt.
• De vernieuwing van de basisvoorzieningen ter vervanging van Basisvoorziening Handhaving (BVH) en Basisvoorziening Opsporing (BVO).
• Het creëren van een dataverzameling die binnen het hele Korps kan worden benut voor het maken van operationele analyses, het doen van fenomeenonderzoek, etc..

En de voorgestelde doelstellingen zijn helemaal wat karig:

• zorgen voor (KT) continuïteit van de ICT, standaardiseren en saneren van applicaties
• functionele verbeteringen zo mogelijk doorvoeren
• vernieuwen en vervangen van het technisch infrastructuur en applicaties, en opzetten van een landelijk computercentrum voor de Nationale Politie.

Maar dat heeft een reden: er is een separaat ICT plan “Aanvalsplan, … Continuïteit, Verbetering en Vernieuwing”. Een programmaplan, heel netjes. Maar dat terzijde. De hier geformuleerde taken en doelen voor de ICT lijken een gewoon beleidsplan, niet specifiek gerelateerd aan de vorming van een Nationale Politie.

 

Hoe komt dat? Ik denk dat het bestaande paradigma van de ICT dat is van beheren, van een drie-lagen architectuur (data, applicaties, gebruiker). Drie (misschien vier) lagen, een eenvoudige blokkendoos met spullen. Boodschap: we hebben er greep op. Vooral technisch. De eindgebruiker noch opdrachtgever kunnen hier iets mee. Het beeld is intern gericht, heel netjes dus, en het zal wel kloppen. Maar het straalt weinig visie uit. Het is techniek wat de klok slaat, de verbeelding is ook die van techniek. Het beeld dat ik krijg van legacy en een drielagen architectuur is van de ICT als een bord spaghetti, waar slierten de honderden applicaties verbindt, alles gedrenkt in een data-saus. OK, dit beeld wordt vaker negatief gebruikt, maar er kunnen ook beelden gebruikt worden met meer visie, iets wat de gebruiker aanspreekt.

 

Waarom hebben we betere metaforen nodig?

 

Architectuur ‘maakt betekenis’ door de gekozen vormen en beeldstelling. Het genereert daarmee een hanteerbaar beeld van de werkelijkheid voor de opdrachtgever. Een architect die een ander uitgangspunt hanteert, heeft een andere vormtaal, kiest een eigen weergave, en bereikt daarmee een andere betrokkenheid. Het model wordt een ‘gedeeld beeld’, dat iedere betrokkene wat te bieden heeft en een gezamenlijk ontwikkelpad biedt. Het model is dus een integrale systeembenadering, voor alle stakeholders en voor alle aspecten van het ontwerp.

 

Ik wil het daarom over enkele beelden hebben die de verbeelding kietelen, die de creativiteit kunnen losmaken, die een droom kunnen weergeven over de toekomst van ICT. Daarvoor heb ik de metaforen van een huis, van een kennismachine en tenslotte van een weefgetouw.

Dat zal ik voor het gemakt in een aparte post verwerken.

albert